Nederland schaatsland

1 februari 2015
Auteurs:
Dit artikel is verschenen in: geografie februari 2015
cultuur
recreatie
Nederland
Kennis
Schaatsenrijden in een dorp (circa 1610) van schilder Hendrick Avercamp.

Het enorme schaatssucces van Nederland in Sotsji vorig jaar verwonderde de hele sportieve wereld zo, dat zelfs de New York Times er aandacht aan schonk. De internationale schaatsbond ISU overweegt de sport te hervormen. De dominantie van Nederland is niet alleen te wijten aan de vele kunstijsbanen en de uitstekende organisatie van de commerciële ploegen. Ook de cultuur-geografische geschiedenis speelt een belangrijke rol.

 

In de geschiedenis van het schaatsen neemt Nederland een unieke positie in. Waarom wordt juist hier, en niet in andere landen met strenge winters, al eeuwen geschaatst door jong en oud, man en vrouw, rijk en arm? Dat is een interessante vraag, te meer omdat sport in de voorbije eeuwen nog geen algemeen maatschappelijk verschijnsel was waaraan individuen, maar ook naties prestige ontleenden. Waarom dus juist in Nederland?

Geografische omstandigheden

In de eerste plaats is er in Nederland veel oppervlaktewater dat vroeger een nagenoeg ononderbroken netwerk vormde en tot in de bewoonde wereld reikte, met bijvoorbeeld de grachten in de steden. In de tweede plaats zijn onze winters in het algemeen minder streng. De kou is niet te bar en ijsperioden duren geen maanden, al zijn er in voorbije eeuwen uitzonderingen geweest. Vergelijk onze situatie maar eens met de maandenlange niet aflatende barre kou en dientengevolge oud, stroef ijs, vaak buiten de nederzettingen gelegen en onder een dik pak sneeuw zoals in Scandinavië. Bovendien zijn langlaufen en skiën daar aantrekkelijke alternatieven.