In 1997 besloot economisch geograaf Pieter van der Heijde na zeven jaar praktijkervaring Bureau Stedelijke Planning (BSP) op te zetten. Een kwart eeuw later, in 2022, is BSP verkocht aan architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco. Een terugblik over 25 jaar onderzoeks- en adviespraktijk, in een gesprek met Pieter van der Heijde.
‘In het begin was het echt bikkelen. De concurrentie tussen bureaus was – en is – snoeihard. Er bestond geen gelijk speelveld, eerder een wildwestsituatie, met ook kaf onder het koren. Je had veel last van door de universiteit gesteunde onderzoeksbureaus, die een ideëel doel hadden – net afgestudeerden werkervaring laten opdoen – maar dankzij die steun onder de prijs konden werken.
BSP koos van meet af aan voor een integrale aanpak en dat was nieuw. De vakwereld was toen nog sectoraal ingericht: winkelen, wonen, werken, recreatie waren aparte sectoren, terwijl ze in gebiedsontwikkeling wel samenkomen.
Of wij ooit voor het karretje van de opdrachtgever zijn gespannen? Ik geloof het niet, of het nu overheden of private partijen waren. Opdrachtgevers die wat probeerden in die richting, hebben we nee verkocht. Kijk, onderzoek in ons vakgebied is geen harde bètawetenschap, en enige kleur kun je wel aan je rapporten geven door bijvoorbeeld de sterke kanten van een strategie nadrukkelijk in beeld te brengen. Daar blijft het dan bij. Je kunt je als bureau geen partijdigheid permitteren. Want partijen die betrokken zijn bij een bepaald project, kunnen morgen of overmorgen je opdrachtgever zijn. Maar sommige bureaus hadden wel de naam een open oor te hebben voor de wensen van de opdrachtgever.
BSP had uiteindelijk drie vestigingen: Gouda, Amsterdam en Eindhoven. Daar zaten we dicht bij veel opdrachtgevers; geografische afstanden zijn nog steeds belangrijk. We hebben altijd veel geografen in dienst genomen en degenen die goed waren in kwantitatief onderzoek (zoals uit Utrecht) hadden een streepje voor. Bij de verkoop van BSP aan Sweco afgelopen september waren er zo’n 60 medewerkers, van wie 35 in vaste dienst. En 25 als zzp’er, die we detacheerden bij opdrachtgevers. Hoeveel mensen je in dienst kunt hebben, is heel conjunctuurgevoelig. Denk aan de crisis van 2010-2013, die hakte er enorm in. Opdrachtgevers moesten bezuinigen, de vraag naar onderzoek daalde en veel bureaus gingen failliet, moesten fuseren of personeel ontslaan. Gelukkig kwamen wij goed de crisis door. Maar veel werknemers gingen in deze periode buiten het vakgebied aan de slag, dus toen de economie opleefde was het moeilijk weer ervaren mensen te vinden.
Nu BSP verkocht is, heb ik afscheid genomen. Ik ga nog wel af en toe een complexe opdracht doen, in samenwerking met Sweco. Verder werk ik aan een nieuw boek, de opvolger van mijn dissertatie uit 2014 over nieuwe stedelijke centra in Nederland. Het gaat over de transformatie van winkelgebieden en vooral de “hoe”-vraag. En ik schrijf aan een familiegeschiedenis. Een soort Eeuw van mijn vader (Geert Mak), maar dan voor de generaties van mijn familie tussen het rampjaar 1672 en nu.’
