Van afgraving naar herstel: Duurzame mijnbouw in Europa

De Europese Unie wil meer kritieke mineralen delven op het eigen continent. Maar mijnbouw gaat onvermijdelijk gepaard met ecologische schade. Door herstel en ontwerp van mijnlandschappen te baseren op natuurlijke processen, komt duurzame mijnbouw binnen bereik.

Een gezonde samenleving heeft, net als een lichaam, diverse mineralen nodig. Kijk naar de energietransitie, die ingezet is om de impact van klimaatverandering te beperken. Zonnepanelen, windturbines en elektrische voertuigen bevatten dynamo’s, magneten en batterijen. En die zijn afhankelijk van een beperkt aantal mineralen met specifieke eigenschappen. Kobalt, bekend van de glanzend blauwe kleur, kan veel energie vasthouden zonder dat het mineraal warm wordt. Dit is handig voor bijvoorbeeld smartphonebatterijen. Het International Energy Agency (IEA) verwacht dat de vraag naar kobalt en andere mineralen aanzienlijk zal toenemen. Voor lithium – onder andere te vinden in elektrische auto’s – voorspelt het agentschap bijvoorbeeld een verdrievoudiging van de wereldwijde vraag in 2040.

De EU bestempelt deze mineralen dan ook als ‘kritiek’. Het geeft aan dat deze belangrijk zijn voor de economie, maar ook dat ze lastig te verkrijgen kunnen zijn. Dit omdat het aanbod geconcentreerd is in enkele landen. Ter illustratie, Chinese bedrijven kopen wereldwijd ruwe grondstoffen in en verwerken deze tot bruikbare mineralen. Europa is bijna geheel afhankelijk van China voor de levering van zeldzame aardmetalen. Terwijl deze ook te vinden zijn in Zweden. En lithium is ook te vinden in Portugal en Servië (niet aangegeven op de kaart). Europa wil daarom haar positie versterken in de geopolitieke strijd om mineralen, door een groter deel van de mijnbouwketen naar het eigen continent te halen. De plannen zijn vastgelegd in een EU-verordening, de Critical Raw Materials Act uit 2024, die 34 kritieke grondstoffen onderscheidt. De EU wil in 2030 10% van het jaarlijkse verbruik zelf winnen, 40% zelf verwerken en minstens 25% uit recycling gebruiken.