Duurzame ontwikkeling vergt een manier van denken waarbij je onevenwichtig gebruik van menselijke en natuurlijke hulpbronnen probeert tegen te gaan. Het vak aardrijkskunde sluit daar goed bij aan omdat het sociale en fysische processen geïntegreerd behandelt. Het boek Lesgeven over duurzame ontwikkeling geeft handvatten voor een prikkelende én behapbare les.

Breng de eigen omgeving in de klas en je hebt supergemotiveerde leerlingen die als vanzelf veel opsteken. En die bereid zijn hun nek uit te steken in een debat met volwassenen, inclusief de wethouder. Want het gaat over hén. Aardrijkskunde op zijn best!

In de jaren dat ik werkzaam ben in het onderwijs, heb ik vaak gesprekken gevoerd over het belang van aansluiten bij de belevingswereld van jongeren. Het lijkt een open deur en tegelijkertijd een dogma van het nieuwe leren. 

Minister Van Bijsterveldt wil meer excellente docenten. Het is een nobel streven dat ons allereerst voor de vraag stelt wat ‘excellent’ is. Als ik op mijn dagelijkse gang naar de Albert Heijn zakjes voorgesneden groenten met het label ‘excellent’ vergelijk met ‘normale’ zakjes vind ik sugar snaps en broccoli in plaats van courgette en wortel. Misschien staat ‘excellent’ dus alleen voor anders, net wat zeldzamer, afwisseling van spijs die doet eten. Vooral dat laatste, want leerlingen zijn daar verzot op.

Veldwerk doen bij aardrijkskunde in de wetenschap dat jouw metingen daadwerkelijk gebruikt worden door lokale organisaties – dat is nog eens een mooie deal. CSG Reggesteyn uit Nijverdal vult het verplichte eigen omgevingsonderwijs in 5 en 6 vwo in met metingen en onderzoek in een heringericht landschap langs de Regge.

Elke aardrijkskundedocent heeft het weleens meegemaakt. Gezellig een dagje uit met havo 4. Een museum bezoeken, een stadswijk analyseren of landschappen bekijken. Na afloop zijn de leerlingen enthousiast. Een dag later zijn ze het meeste weer vergeten. Een checklist om je excursie inhoudelijk sterker te maken biedt uitkomst.

Aardrijkskunde op de basisschool is gebaat bij goede verhalen. Enthousiasmeer de leerkrachten en je hebt een wereld gewonnen in de klas. Bijvoorbeeld door (aspirant-)docenten mee te nemen op een geografische excursie.

In november presenteerde de Engelse onderwijsgeograaf Liz Taylor in Tilburg vier kernconcepten waarmee aardrijkskundeleraren de leerstof kunnen structureren. Het gaat om vier basisideeën waarmee geografen specifieke vragen stellen over de wereld en zich van andere vakdisciplines onderscheiden. Ze helpen om in de les de juiste geografische vragen te stellen en heldere antwoorden te vinden.

Aardrijkskunde als basis voor vervolgstudie, reizen en begrijpen.

In 2007 werd de Vernieuwde Tweede Fase in het voortgezet onderwijs ingevoerd. Voor aardrijkskunde veranderde er veel: de positie van het vak in de profi elen wijzigde, het aantal studielasturen nam toe en er kwam een nieuw examenprogramma. In 2009 en 2010 is het programma voor het eerst op respectievelijk havo en vwo geëxamineerd. Tijd voor een tussenbalans.