Uit onderzoek onder Nederlandse brugklasleerlingen blijkt dat zij hun eigen toekomst zonnig inzien, maar de mondiale toekomst juist overwegend pessimistisch. Aardrijkskunde kan leerlingen helpen een toekomst te creëren waarin zij willen leven.

Het eerste examen van het nieuwe vwo-programma werd over het algemeen heel positief ontvangen door docenten en leerlingen. Hoe komt zo’n examen tot stand? Welke veranderingen komen eraan? En hoe bereid je leerlingen goed voor op een examen?

Het Nederlandse aardrijkskundeonderwijs heeft een impuls gekregen met de nieuwe eindexamenprogramma’s, waaruit een duidelijk visie op het vak spreekt. Aan de andere kant heeft aardrijkskunde moeten inleveren: het is geen verplicht, maar een keuzevak geworden in de bovenbouw. Twee onderwijsgeografen uit Engeland en Duitsland vertellen over ontwikkelingen in hun land, die ook voor ons interessant kunnen zijn.

Sinds drie jaar kiezen minder leerlingen aardrijkskunde in de bovenbouw havo en vwo. Zo niet op de Katholieke Scholengemeenschap Etten-Leur. In een gesprek met Theo Hoebink en zijn aardrijkskundecollega’s proberen we te achterhalen waarom op deze school wel lukt wat elders zo moeilijk gaat.

De ruimte is geen vaststaand gegeven, maar de uitkomst van maatschappelijke krachten, een sociale constructie. Zo kan de voor genomen sloop van een naoorlogse boerderij op het landgoed van Maxima en Willem-Alexander ineens uitgroeien tot een icoon van de arrogantie van het koninklijk huis. En komen de geplande luxe appartementen er (misschien) toch niet. Een interessant perspectief op ruimte, ook in het aardrijkskundeonderwijs.

De laatste tien jaar neemt het aantal havo- en vwo-leerlingen met aardrijkskunde in het pakket af. Dit komt deels door de Vernieuwde Tweede Fase. Aardrijkskunde is sinds 2007 geen verplicht profielvak meer bij Economie & Maatschappij maar een keuzevak, net als bij de profielen Cultuur & Maatschappij en Natuur & Gezondheid. Verkoopt de aardrijkskundedocent zijn vak wel goed?

Luuk Lubberding signaleert dat in de Vernieuwde Tweede Fase de belangstelling voor aardrijkskunde op veel scholen is afgenomen. Reden? In vervolgopleidingen is AK niet verplicht en wat je ermee kunt worden behalve leraar, weten maar weinig scholieren.

Hoe kijken leerlingen tegen de toekomst van ons land aan? Denken ze daarbij ook geografisch? Bijna 1000 leerlingen van 12 tot 15 jaar tekenden een kaart met hun ideeën over Nederland als zijzelf 40-plusser en misschien wel beleidsmaker zijn. De strijd tegen het water gaat handenvol geld kosten en het milieu wordt probleem nummer 1.

Het ministerie van OCW noemt in haar kwaliteitsagenda 2008 zes speerpunten voor de komende jaren: rekenen en taal, uitblinken, burgerschap, professionele ruimte, examens en verbetercultuur. De vakverenigingen werden gevraagd projectvoorstellen te doen. Eén van de gekozen projecten is ‘Rekenen met aardrijkskunde’ van het KNAG.

‘Aardrijkskunde anders’ heette het eerste nummer van Geografie Educatief in 2000. Tien leraren en enkele leerlingen reageerden daarin op de vraag hoe het aardrijkskundeonderwijs er de komende jaren zou moeten uitzien. Aardrijkskunde moet concreter en herkenbaarder, was een veelgehoorde opmerking. En graag meer aandacht voor regio’s en veldwerk. Is het aardrijkskundeonderwijs sindsdien veranderd? En waar staan we over tien jaar? Een reactie van eerder geïnterviewde leraren en nieuwkomers.