Hoe vangen we vergrijzing op?

Het Algemeen Dagblad opende op 26 november met de kop: ‘Advies aan het kabinet: vergrijzingsexplosie oplossen met arbeiders uit Indonesië en Nigeria.’ De meeste lezers van het AD zullen zich toch even achter de oren hebben gekrabd. Was dit fakenews? Al jarenlang gaat het over niets anders dan het beperken van migratie en trekken boze burgers onder leiding van extreemrechtse politici langs elk mogelijk azc. Feiten doen er niet toe. Vooral verzonnen verhalen over donkere mannen die iets met blonde meisjes doen, gaan erin als koek. De onderliggende vraag of Nederland vol is, leidt vaak tot verhitte discussies. Nu is die vraag ook lastig. Het is vooral een ‘gevoel’, dat in de huidige tijd helaas belangrijker wordt gevonden dan een blik op de cijfers. Zo is de bevolkingsdruk in pakweg Aruba of Sint Maarten veel hoger dan in Nederland.

Zonder kinderen

Dat mensen het gevoel hebben dat Nederland vol is, valt gezien alle complexe ruimtelijke vraagstukken best te begrijpen. Maar dat mensen pleiten voor het beperken van de vruchtbaarheid, zoals opiniemaker Jolande Withuis in de Volkskrant van 13 november, is vreemd. Veel podcasts en artikelen gaan immers juist over het (problematische) feit dat vrouwen in welvarende landen nauwelijks kinderen meer krijgen. In Nederland ligt het geboortecijfer met 1,41 ver onder het vervangingsniveau (2,1) en voor het derde jaar op rij sterven er in Nederland meer mensen dan er geboren worden. Dat is nog niets vergeleken met Japan, China en Zuid-Korea. In het laatste land is de vruchtbaarheid zelfs gedaald tot 0,7. Onlangs is daar de 4b-beweging opgericht, die net als Simone de Beauvoir stelt ‘dat je niet als vrouw wordt geboren, maar tot vrouw gemaakt’. De 4b-vrouwen zien niets in de huidige patriarchale samenleving en kiezen radicaal voor een leven zonder mannen en kinderen. Ook in andere delen van de wereld weigeren vrouwen zich te laten gebruiken als ‘broedmachines’. Het is wellicht een van de gronden voor de huidige anti-wokecampagne, waarin mannen vechten voor behoud van hun traditionele positie.

Trump, Poetin, Xi Jinping en Orban dragen stuk voor stuk traditionele waarden uit, waarin de – bij voorkeur blonde – vrouw zich met het eten en de kinderen bezig houdt en de man zijn ambities kan najagen. Ook in Nederland zien we partijen als FVD en PVV daarvoor pleiten.

Indonesië en Nigeria

De kop van het AD greep trouwens terug op een recent rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. In Met de mondiale demografie mee (2025) stelt de WRR dat de wereldbevolking ingrijpend gaat veranderen en daarmee het wereldwijde aanbod van arbeid. De raad noemt landen als Indonesië en Nigeria, waar de beroepsbevolking nog groeit. Terwijl de beroepsbevolking gaat krimpen in landen waarmee Nederland nu nauwe banden heeft via handel en arbeidsmigratie. Zo vertrekken er inmiddels meer Polen uit ons land dan er binnen komen.

Afrika gaat ons niet redden. Laat politici liever kijken naar een betere benutting van de beroepsbevolking en naar de oorzaken van de gedaalde vruchtbaarheid. Vrouwen hebben namelijk niets tegen kinderen, maar wel tegen het feit dat zij eenzijdig moeten opdraaien voor de opvoeding. En dat hun lonen, pensioenen en carrièreperspectief slechter zijn dan die van mannen.