AOW-plannen draconisch en onnodig

De AOW-plannen van het nieuwe kabinet hebben tot veel opwinding geleid. Zelf dacht ik terug aan een opmerking van mijn zoon Casper. Hij ontmoette bij het legendarische Europa-vak van Leo Paul aan de UU een Franse student, die hij later op zijn Interrail-toer nog eens terugzag in Toulouse. Daar meldde mijn zoon terloops dat zijn vader na het bereiken van de AOW-leeftijd gewoon zou doorwerken. De jongen reageerde vol ongeloof. In Frankrijk is dat ongekend. Daar worden de bazen, vaak deels terecht, als de vijand gezien. Met als gevolg dat Fransen massaal ver voor de 62-jarige leeftijd stoppen met werken. De wettelijke pensioenleeftijd in Frankrijk wordt nu ondanks hevige protesten verhoogd van 62 naar 64 jaar. In Nederland is de AOW-leeftijd inmiddels al opgeduwd tot 67 jaar en dat ging tamelijk geruisloos. 

We worden steeds ouder en in veel gevallen in behoorlijke gezondheid. Maar dat verschilt enorm. Zo is de levensverwachting van de armste 20% mensen 8 jaar korter dan die van de rijksten. De armste groep brengt bovendien 22 jaar minder in goede gezondheid door: het aantal gezonde jaren ligt bij hen op 51 jaar. Bij de rijkste groep is dat 73 jaar. 

De plannen om vanaf 2033 de AOW-leeftijd sneller te laten stijgen en direct te koppelen aan de oplopende gemiddelde levensverwachting, houden geen rekening met deze verschillen tussen arm en rijk. Ze zijn sowieso een schending van eerdere, moeizaam tot stand gekomen, afspraken. 

Opvallend hoe weinig het kabinet-Jetten rekening houdt met de adviezen van De Nederlandsche Bank, de OESO en andere serieuze denkers die we in Nederland over hebben. Samengevat zeggen die allemaal hetzelfde: schaf de hypotheekrente af en spreid de belastingdruk beter over arbeid en kapitaal. Het lijkt erop dat Rob Jetten zó graag de jongste premier van Nederland wil worden en Henri Bontebal zó blij is met zijn partij weer in de buurt van de macht te komen, dat ze zich volledig hebben laten ringeloren door Dilan Yeşilgöz. Die besloot haar successen op een billboard langs de weg te zetten. Rob Jetten heeft zijn onzalige plan voor tien nieuwe steden al meteen laten varen, dus wellicht kan hier ook nog wat wijsheid indalen. 

Nu het pensioen een grotere individuele component krijgt, lijkt het logisch dit ook te doen met de AOW. Oftewel: laat mensen met een betere sociaaleconomische positie later met pensioen gaan en mensen met een slechtere positie eerder. Daarnaast kan de AOW betaalbaar worden gehouden door geld te halen waar het zit. Zo stelt topeconoom Jaap van Duijn, jarenlang columnist van de Telegraaf, dat de meeste vermogende leeftijdscategorie die van 65-75 jaar is en de een na rijkste groep die tussen 75 en 85 jaar. Laat deze groep dus via inkomstenbelasting meebetalen aan de AOW – ook wel fiscalisering genoemd. Sander Schimmelpenninck, columnist van de Volkskrant, vraagt al veel langer om een meer rigoureuze herverdeling van oud en rijk naar jong en arm. En van beleggen naar investeren. Het zou de samenleving goed doen en met Rob Jetten zeg ik: dit kan wel!