Kansen voor aardrijkskunde

Met het Masterplan basisvaardigheden voor basis- en voortgezet onderwijs heeft voormalig minister Wiersma van OCW de focus gericht op taal en rekenen, digitale geletterdheid en burgerschap. Maar kennis van de wereld is óók cruciaal en een ideale ingang om deze basisvaardigheden te oefenen.

Eind 2022 publiceerde de Nederlandse Vereniging voor het Onderwijs in de Natuurwetenschappen (NVON) Plan Bèta, over onderwijs voor duurzame ontwikkeling in de bètavakken. Als leren voor duurzame ontwikkeling ergens begint, is dat in het hart van de aardrijkskunde: de liefde voor de aarde. We zouden dus net zo goed kunnen zeggen: Leren voor de aarde.

Aandacht voor affectieve doelen en attitudes

Als geograaf, burger en betrokken ouder vragen de drie auteurs zich af hoe het schoolvak aardrijkskunde kan bijdragen aan een duurzame toekomst. Ze geven daarvoor drie concrete werkvormen uit aanverwante vakgebieden. Ze raken alle drie aan emoties van leerlingen.  

Koloniale familiegeschiedenis van nabij

In Geografie september stond de oproep om het slavernijverleden ook binnen aardrijkskunde aandacht te geven. Broers Michael en Roberto Breeveld, beiden actief in het aardrijkskundeonderwijs, openen met een persoonlijk verslag van hun reis naar Ghana. Hoe is het om een land te bezoeken waar je misschien iets van je eigen familie kunt terugvinden?

Met de verkiezingen voor de deur zitten kranten, nieuwssites en televisie-uitzendingen vol kaarten om allerlei aspecten daarvan te verklaren. Voorafgaand zie je vooral kaarten over stembureaus en prognoses, erna logischerwijs de uitslagen. Werkelijk alles wordt in kaart gebracht. Op landelijk niveau gaat het om patronen als: wie heeft er in welke gemeente gewonnen? En: wat zijn de uitslagen ten opzichte van de vorige verkiezingen? Op lokaal niveau wordt ingezoomd op de uitslagen per wijk of de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de stembureaus.Om in de wirwar van kaarten, analyses en geodata je weg te vinden, volgen hier wat bronnen om in de gaten te houden.

In het westen van Nederland zijn vanaf begin 17e eeuw enorm veel meren, meertjes, rivier- en zeearmen ingepolderd. Voor de meeste van deze droogmakerijen zijn kaarten vervaardigd: planningskaarten, technische kaarten voor de uitvoering van de droogmaking en kaarten met de beoogde perceelsgrenzen om investeerders aan te trekken. In het dit jaar verschenen boek Polderkaarten van Wim Renkema, Marc Hameleers en Peter van der Krogt zijn honderden van deze kaarten beschreven en afgebeeld. Om het boek niet te omvangrijk te laten worden – het telt toch al 900 pagina’s – zijn kaarten van na 1860 niet opgenomen. De hier afgebeelde kaart van Polder II is uit 1873 en dus dertien jaar te nieuw voor het boek.

Wil jij met een kritische blik meekijken naar het centraal examen 2024 vanuit je expertise als ervaren examendocent? Het KNAG zoekt 12 bevoegde en enthousiaste docenten voor de precorrectie aardrijkskunde vwo die het College voor Toetsen en Examens organiseert op zaterdag 20 januari 2024. *Aanmelden hiervoor is niet meer mogelijk. Je krijgt naar verwachting uiterlijk 22 december 2023 te horen of je erbij zit.

Het hedendaagse Midden-Oosten is voortdurend in het nieuws vanwege conflicten, overvloedige energiebronnen en geopolitieke belangen van wereldmachten. In haar podcast Midden in het Oosten gaat Aimée Doeksen (‘Arabic Amy’) in gesprek met experts van verschillende achtergronden over complexe onderwerpen. Die weet ze ook nog eens helder te introduceren. Na een ‘radiostilte’ sinds mei 2021 kwam Doeksen in januari terug met een interview met de hoofdredacteur van Arab News, een Engelstalige krant met nieuws over Saoedi-Arabië. Of de krant een ‘spreekbuis is van de regering’ is, zoals critici beweren, moet je zelf beluisteren.

Zo’n 80% van het gas dat vrijkwam bij de uitbarsting van de Geldingadalir op IJsland bestond uit water. Waar komt al dat water vandaan?

In deze lezing bespreekt Victor Jetten de complexiteit van deze natuurlijke rampen, de inspanningen van de Verenigde Naties en de rol van geavanceerde technologieën in het versterken van de veerkracht van eilanden die 200 keer kleiner zijn dan de stormen die hen teisteren.