De aanslagen in Brussel waren de zoveelste in een reeks jihadistische terroristische daden in Europa. Ze krijgen veel aandacht in de wereld en maken ook in Nederland extra emotie los. Brussel is dichtbij, Brussel is Europa. Hoe komt het juist in deze context tot zulke acties? Wat is precies de boodschap en wie vormt uiteindelijk het doelwit?

 

Op 6 april is het Nederlandse referendum over het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne. De initiatiefnemers zijn niet alleen tegen het verdrag, maar verzetten zich ook tegen de toenemende Europese politieke samenwerking. Fungeert de uitslag als breekijzer voor meer Nederlandse zeggenschap? Of maakt een Nederlands ‘nee’ het alleen maar zwaarder voor de EU om de voortslepende crises rond de euro, Brexit en vluchtelingen te beteugelen?

 

De Europese Unie en haar lidstaten hebben grote moeite de toestroom van vluchtelingen in goede banen te leiden. De al verzwakte territorialiteit van de lidstaten wordt zo verder op de proef gesteld en de contouren van een nieuwe staat – de Verenigde Staten van Europa – tekenen zich af. Net zo territoriaal als de lidstaten zelf ooit waren.

 

Er wordt veel gepraat over lidstaten die de Europese Unie al dan niet zullen verlaten. Dat zou uitkomst bieden voor de ontevredenheid over de bemoeienis van Brussel en de opstelling van collega-lidstaten. Hoe moeten we die discussies opvatten?

 

Oekraïne en Libië zijn twee van de staten waarop het Europese Nabuurschaps beleid zich richt. Dat beleid is dubbelzinnig en schiet hoe dan ook tekort. Dit kan de komende tijd leiden tot scherpe repercussies, onder andere op de toch al zo omstreden toestroom van migranten. Een vraagstuk van nieuwe geopolitiek.

De crisis rond de Oekraïne onderstreept nog eens hoezeer de EU voor de dekking van energiebehoeften is aangewezen op Rusland. Die afhankelijkheid maakt kwetsbaar en de energiedekking wordt nu scherper als veiligheidsvraagstuk gezien.

 

De verkiezingen voor het Europese Parlement in mei eindigden met vuurwerk. De eurosceptici wonnen spectaculair in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De uitkomst en manoeuvres van het vertrekkende parlement leidden tot heftige rivaliteit bij de eurosceptische fractievorming, en touwtrekkerij over het voorzitterschap van de Europese Commissie.

 

Oorlogsmonumenten zijn in het hele land te vinden, maar op sommige plekken in het bijzonder. Ze verwijzen naar verschillende aspecten van de Tweede Wereldoorlog en zijn in twee golven tot stand gekomen. Het herdenken veranderde daarbij duidelijk van accent.

De Hollandsche Schouwburg in Amsterdam fungeerde in de Tweede Wereldoorlog als macaber tussenstation in de reis naar de dood voor verreweg de meeste Joodse vervolgden. Een bijzonder boek schetst de historie van het gebouw en de ontwikkeling tot de plek van herinnering die het nu is.

Een Duitse kunstenaar metselt steentjes met opschrift in het plaveisel voor de huizen van slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Er ontstaan kringen van geïnteresseerden en het initiatief trekt bredere aandacht in heel Europa. Passanten worden ter plekke geattendeerd op een persoonlijke tragedie.