Ook deze maand hebben we weer een tijdschrift bomvol met interessante artikelen. In de Geografie van februari lees je: Duurzame mijnbouw in Europa. Wat de Maas in Limburg achterliet. Omgekeerde wereld in Schotland. Einstein Telescope in Euregio. Veldwerk en schrijfvaardigheid in eindexamen VK. En nog meer!

Afgelopen oktober bezocht ik met medestudenten een aantal EU-instanties in Brussel. Daar ging het veelvuldig over één onderwerp: de nieuwe EU-begroting voor 2028-2034. Een van de meest ingrijpende wijzigingen hierin is de verdeling van het geld voor regionale ontwikkeling, het cohesiebeleid. 

De droogmakerij van de Haarlemmermeer rond 1850 was er eentje in een lange rij van Nederlandse waterstaatkundige werken vanaf de 17e eeuw. Een drieluik over kaarten vanaf 1591, een 100-jarig boek en een zojuist vernieuwd museum dat nog te veel blijft steken in het agrarische verleden. 

De Europese Unie wil meer kritieke mineralen delven op het eigen continent. Maar mijnbouw gaat onvermijdelijk gepaard met ecologische schade. Door herstel en ontwerp van mijnlandschappen te baseren op natuurlijke processen, komt duurzame mijnbouw binnen bereik.

Luitenant-generaal buiten dienst Jan Broeks ziet begin januari in Trouw vooral de opmars van China als een bedreiging voor onze manier van leven. De gedachte dat onderlinge samenwerking de wereld op alle fronten beter maakt, is verbluffend snel verdrongen. De oplossing van de ozonproblematiek via het Montrealprotocol (1987), de razendsnelle ontwikkeling van coronavaccins in 2020 door mondiale samenwerking: ze zijn vergeten.

In het woeste landschap van Noordwest-Schotland moet in het verre verleden iets merkwaardigs gebeurd zijn. Want boven op een heel oud gesteente ligt een nog veel ouder gesteente. In de buurt van het stadje Ullapool komt de oorzaak aan het licht en in het nabijgelegen bezoekerscentrum volgt meer uitleg.

Door erosie is de Maas deels verantwoordelijk voor de vorming van het Limburgs landschap. De rivier spoelde echter niet enkel materiaal weg, maar bracht ook materiaal, waaronder Maasgrind.

In de 17e eeuw was het uitgeven van kaarten nauw verbonden met de prentkunst. Zo ook bij uitgeverij Visscher in Amsterdam, een succesvol familiebedrijf. Eén kaart van Claes Janz. Visscher, uit de collectie van het KNAG, geeft Antwerpen en omgeving weer op een manier die zeer goed viel bij een breed koperspubliek, onder wie vele vluchtelingen uit de Zuidelijke Nederlanden. 

De Euregio Maas-Rijn is in de race voor ’s werelds meest geavanceerde ondergrondse observatorium voor zwaartekrachtgolven, de Einstein Telescope. Er zijn meer regio’s in beeld. De geologische gesteldheid van het gebied kan doorslaggevend zijn voor de locatiekeuze. 

In workshops die ik steeds vaker op scholen geef en op evenementen als de KNAG Onderwijsdag, gebeurt het steevast. Een collega, achterover geleund, armen over elkaar, die zegt: ‘Ik heb het een keer geprobeerd. Er klopte weinig van. Het is niks voor mij.’ Dat begrijp ik best. Veel docenten raakten AI ergens in 2022 of 2023 even aan, zagen dat het nog rammelde en gaven het een plekje in de categorie leuke hype, maar onbruikbaar.