Oprukkend landijs en poolwinden uit de glacialen hebben het landschap in Midden- en vooral Oost-Nederland en de loop van Nederlands grootste rivier meermaals ingrijpend beïnvloed. Eigenlijk zijn er vier Rijnen geweest, waarvan je nu nog sporen in het landschap ziet.

Heb je je ooit afgevraagd waarom stadscentra soms grauw en grijs zijn, terwijl de omliggende wijken en het platteland op het zelfde moment bedekt zijn met een prachtige laag verse witte sneeuw? Of dat wanneer je besluit een stad te bezoeken en je vanaf het platteland komt, het warmer lijkt dan eerst? De kans is groot dat dit niet alleen je verbeelding is, maar dat dit een echt fenomeen is.

Op het eiland Rügen, in een fraaie baai van de Oostzee, werd in de nazitijd het langste hotel van de wereld gebouwd. Het moest een prestigeobject worden; een voorbeeld van sociale politiek onder het nationaalsocialisme. Maar het 4,5 kilometer lange gebouw was nog niet klaar toen de oorlog begon. Wat Hitler niet is gelukt, lukte Airbnb wel: toeristen ontvangen.

Reichsparteitagsgelände in Neurenberg

Nederland heeft in Lunteren zijn Muur van Mussert, Duitsland in Neurenberg zijn Reichsparteitagsgelände – tot 1933 een gebied voor recreatie en sport, na 1945 een ‘schuldig landschap’. Net als hier speelde in Duitsland de discussie wat de toekomst van nazi-erfgoed moet zijn. Sloop? Restauratie? Instandhouding?

In Denken over Herdenken (2021) bundelde archeoloog Ruurd Kok zijn overpeinzingen rond heel veel verschillende monumenten die herinneren aan de Tweede Wereldoorlog. Wat speelt zich nu nog af rond oorlogsresten en monumenten op die plekken?

Binnensteden staan onder druk qua leefbaarheid en duurzaamheid. Dit is op te lossen door het stedelijk systeem circulair te maken. Dat draagt weer bij aan de Nederlandse ambitie van een volledig circulaire economie in 2050: gericht op een bewuste omgang met hulpbronnen, energie en water, ondersteund door een slim ontwerp. Het Amsterdamse Buiksloterham vormt een pilot voor de hele stad, of misschien wel het hele land.

Het conflict rondom de Donbas en de Krim bestaat al vanaf het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 en sleept zich sindsdien voort. De voormalige deelrepublieken verwijten elkaar over en weer dat ze de contracten over de verdeling van leger en vloot niet nakomen. 

Op 28 februari jl. gaf Leo Paul in een snel georganiseerd KNAG-webinar aan AK-docenten uitleg over het ontstaan van de Oekraïense grenzen, om te gebruiken in hun lessen. Dit artikel vormt hiervan de weerslag, met de nodige aanvullingen naar aanleiding van vragen.

In 2015 beschreef Henk Donkers in Geografie hoe Oekraïne – in reactie op de Russische annexatie van de Krim in 2014 – de watertoevoer naar het schiereiland blokkeerde. Dit leidde tot een groot watertekort. Volgens Russische berichtgeving heeft Poetin de blokkade afgelopen februari laten opblazen.  

Als de Bondsdag in 1991 besluit dat Berlijn de hoofdstad van het herenigde Duitsland moet worden, vreest menigeen dat Bonn in een crisis terecht komt. Die zorg blijkt ongegrond: Bonn is nog steeds een ambtenarenstad en heeft zich daarnaast ontwikkeld tot het Duitse VN-hoofdkwartier en een toplocatie op het gebied van zakelijke dienstverlening.