Na veertien jaar is er in 2022 eindelijk weer een peilingsonderzoek naar aardrijkskunde en geschiedenis in het basisonderwijs. Uit onze voorbereidende literatuurstudie naar factoren die de prestaties van leerlingen beïnvloeden, vallen al veel didactische lessen te trekken voor basisschool én brugklas.

Een leerling spreekt me aan: ‘Meester, wat doet het n-woord in mijn aardrijkskundeboek? Dat kan toch al lang niet meer?!’ In een inmiddels aangepaste kaart over de bevolkingssamenstelling van Zuid-Amerika werd met het n-woord verwezen naar de zwarte bevolking. Was dit slechts een onbedoeld foutje of legde het pijnlijk de blinde vlek binnen het aardrijkskundeonderwijs bloot tegenover kwesties als racisme en eurocentrisme?

‘To see or not to see’

Vorig jaar riep Mark Rutte jongeren op mee te denken over de samenleving na corona. Hun ideeën en creativiteit zijn hard nodig om richting te geven aan hoe ons land er straks uitziet, aldus de premier. Pak die kans in de aardrijkskundeles en neem je leerlingen mee in de kracht van verbeelding.

Oorzaak en gevolg

In het vorige nummer van Geografie reageerde Bernd Andeweg op een verwarrend bericht in de Volkskrant over een ‘nieuwe vondst’ in de platentektoniek. Ook de lesmethodes en examensyllabi lopen niet in de pas met de huidige wetenschappelijke kennis. Hoog tijd voor een update.

Op 18 maart 2021 vond de eerste digitale aardrijkskunde teachmeet plaats. Een groot succes met veel deelnemers. 

Online slumtour Kibera

Struinen door de grootste sloppenwijk van Nairobi met een gids die ingaat op vragen van je leerlingen. Dát is nog eens indringend. Corona is nu de grote spelbreker en misschien zet je ook vraagtekens bij zo’n westerse invasie. Maar online kan het wél en als de klas open, niet vooringenomen vragen stelt, vermijd je de clichébeelden en verruim je echt hun blikveld.  

Klimaatverandering is van alle tijden, maar de versnelde opwarming van de aarde door enorme uitstoot van broeikasgassen heeft gevaarlijke gevolgen. Hoog tijd om daar wat aan te doen, vinden velen. Naomi Klein schreef met hulp van Rebecca Stefoff daartoe onlangs Hoe je ALLES kunt veranderen met als ondertitel De onmisbare gids voor jonge klimaatactivisten. Een interessant boek voor tieners over klimaatverandering dat sterk leunt op eerder werk van Klein over globalisering en milieu. Een must-read: helder, intrigerend en praktisch.

De alledaagse omgeving als plaats waar je telt [2]

Ruim tweehonderd basisschoolleerlingen tekenden een kaart van een plek in hun directe omgeving die ze belangrijk vinden (zie Geografie november/december). Met veertien kinderen gingen we daarover in gesprek. Ook liepen alle leerlingen in groepjes door de buurt, maakten foto’s en deden suggesties voor verbeteringen. Stap 2 in een onderzoek om ze met meer kennis, kunde en gevoel van verantwoordelijkheid te betrekken bij de eigen omgeving.

Geen gemakkelijke tijd voor jongeren. Opgehokt. Veel dingen niet kunnen doen. Zelfs niet naar school mogen. Het einde van corona is nog niet in zicht. Hoe moet dat verder? Van nature willen veel jongeren dingen doen. En velen denken ook best goed na. Daar hoef je geen Greta Thunberg of Amanda Gorman voor te zijn. Hoe kunnen we al die energie inzetten in coronatijd? En wat kan aardrijkskunde daarbij bieden? Het tijdschrift J-Reading wijdde een heel nummer aan geografie en corona. Voor leraren die op zoek zijn naar eigentijdse en kritische schoolaardrijkskunde is het nieuwe gratis e-book van John Huckle een aanrader.

Migratie. Met extra voorzichtigheid wordt het aangesneden in de klas. Het onderwerp hoort bij aardrijkskunde, maar voor veel docenten is het niet makkelijk te behandelen. Thijs van Manen schreef in Geografie februari 2021 al over het onderwerp vanuit het perspectief van leerlingen. Maria Janse sprak voor dit verhaal vijftien docenten van verschillende scholen over hun ervaring met het onderwerp migratie.