Help, niemand definieert meer iets
Wetenschappers konden soms hele congressen wijden aan de definitie van begrippen. Dat vond ik vaak wat overdreven en een tikje saai. Inmiddels verlang ik ernaar. Want als je niets meer definieert, is eigenlijk elke discussie zinloos. Dat is dagelijks te aanschouwen in onze nationale praatprogramma’s. Die delen elke kwestie op in vóór en tegen of links en rechts, waardoor verdieping zelden plaatsvindt. Een voorbeeld van een volledig ontspoorde discussie is of iemand antisemiet is. En is antizionisme hetzelfde als antisemitisme of iets totaal anders? Zijn wij allen antisemiet of is niemand het? Amerikaanse universiteiten worden van hun subsidies beroofd, omdat ze antisemitisch zouden zijn. Terwijl er binnen de regering-Trump mensen rondlopen die meermaals van antisemitisme zijn beschuldigd. Elke kritiek op de staat Israël, en op het zionisme dat eraan ten grondslag ligt, wordt vanuit Israël en het Cidi aangeduid als antisemitisme. Veelal in zeer krachtige termen, waarin elke ruimte voor nuance ontbreekt. In de Volkskrant van 30 september wijst Max Pam erop ‘dat we niet moeten vergeten dat antizionisme onder Joden lang normaal en dominant is geweest. Veel Joden zagen helemaal niets in een Joodse staat en voorspelden al in de jaren vijftig dat Israël een muizenval zou worden.’ Als gedachte-experiment vroeg Pam zich af hoe wij Nederlanders zouden reageren als een schip vol Koerden bij ons zou landen en met steun van de westerse landen en de Verenigde Naties de lang verwachte Koerdische staat zouden uitroepen. Kijkend naar de reacties op de mogelijke komst van een piepklein azc kan ik het wel raden.
In Nederland vindt nog maar 27% dat sociale media de democratie goeddoen
Op vergelijkbare wijze worden overal de etiketten links of rechts opgeplakt. Is links blij, dan is rechts het niet. En andersom. Discussie gesloten. Wat er nu precies links of rechts aan is, wordt niet uitgelegd. Zelf heb ik sterk de indruk dat links ten onrechte wordt gelijkgesteld aan woke. Een begrip dat net als antisemitisme inmiddels overal opgeplakt wordt en waarvan niemand meer weet wat het inhoudt. Oorspronkelijk ging het vooral om Afro-Amerikanen die vonden dat zij veel minder kansen hadden dan hun witte landgenoten en opkwamen voor hun rechten. Het begrip is echter gekaapt door populisten die onder het mom ‘dat je ook niets meer mag zeggen’ alles wat links is belachelijk maken. In dit verband is het grappig dat juist de uitgesproken linkse filosoof Floris van de Berg in Het spook van woke (2023) stelt dat: ‘onder het mom van gelijkheid en diversiteit woke opvattingen de vrijheid van meningsuiting in gevaar brengen. Door woke versmalt het speelveld van toegestane meningen, waardoor de mogelijkheid tot debat afneemt. Daardoor ondermijnt woke onze democratische en open samenleving.’ Zo spraken stakende buschauffeurs aan de zijde van Hans Spekman, de linkse voorman van de FNV, zonder scrupules over hun voorkeur voor Wilders en Forum. Het is veelzeggend dat je juist in de nabijheid van de rode voorman van de vakbond en de vroegere PvdA je voorkeur uitspreekt voor rechtse partijen, die nu niet bepaald vooroplopen bij de klassenstrijd. Nooit hoor je meer inhoudelijke argumenten, nee, het predicaat voldoet. Er zijn ook een hoop auteurs die erop wijzen dat veel mensen niet meer kunnen omgaan met de complexiteit van de moderne samenleving en zich laten sturen door AI-filmpjes. De gedaalde leesvaardigheid van de Nederlander en dalende concentratiespanne passen in dit beeld. Daarvan zijn mensen zich ook bewust. Onderzoek van het Pew Research Center laat zien dat juist in Nederland nog maar 27% vindt dat sociale media de democratie goeddoen. Nergens is dat cijfer zo laag.
Coverfoto: Oud PvdA fractielid Hans Spekman, tegenwoordig FNV-voorman
Partij van de Arbeid (2012) / Flickr