Neutraal-Moresnet: Kaarten van een staatkundige curiositeit

Door een onduidelijkheid in de vaststelling van de grens na de Napoleontische periode ontstond in 1816 een gebiedje aan de Nederlands-Pruisische grens, waar beide landen het gezag deelden. Dit ‘tijdelijke’ Neutraal-Moresnet bestond uiteindelijk 103 jaar. Peter van der Krogt, voormalig Jansonius-conservator van het Allard Pierson, vatte een passie op voor deze cartografische legpuzzel. 

Bij de vaststelling van de nieuwe grens tussen Nederland en Pruisen na de val van Napoleon zijn de grenzen van de in de Franse tijd ingevoerde departementen gebruikt. Er was bepaald dat het kanton Aubel van het departement Ourthe bij Nederland zou komen, behalve een heel klein stukje in het uiterste oosten van dat kanton (kaarten hieronder). Maar waar liep de grens tussen Nederland en Pruisen dan precies? Volgens artikel 25 van het grensverdrag van Wenen (1815) was dat de meridiaan (kaarsrechte lijn N-Z) door het punt waar de drie departementen Ourthe, Roer en Beneden-Maas elkaar raakten (het huidige drielandenpunt bij Vaals). Artikel 66 van datzelfde grensverdrag gaf echter niet precies aan hoe Aubel verdeeld moest worden.