Geo in Beeld: Vier lessen demografie
NOS Nieuwsuur-presentator Eelco Bosch van Rosenthal maakte in 2023 een prachtig vierluik over de wereldbevolking in 2100. Welke trends zijn er, wat doen die met het leven in steden? En hoe kan de veranderende bevolkingsomvang per continent machtsverhoudingen doen kantelen? Zo zal in 2100 bijna 38% van de mensen Afrikaan zijn. Wat gaat dat betekenen voor relatief krimpende continenten als Europa? De vier afleveringen duren een kwartier en zijn dus zeer geschikt om in vier lessen te bekijken. Volgens de Schooltv-pagina ‘Nieuwsuur in de klas’ is het voor de bovenbouw geschikt, maar een 3e klas kan het ook prima verteren.
Lesmateriaal is er niet bij gemaakt, maar daarvoor kun je terecht bij het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het lesmateriaal op de CBS-website is bestemd voor groep 7 en 8, maar valt eenvoudig op te schalen naar een hoger niveau.
Atlas op gevoel
Voor de ruim 3000 leerlingen in het Nederlandse onderwijs die slechtziend of blind zijn, is aardrijkskunde een extra lastig vak. Want hoe breng je de geografie van een land over als je de contouren van het land niet weet, zowel qua grenzen als in hoogtemeters? Belangenorganisatie Bartiméus heeft samen met Koninklijke Visio en Dedicon de Voelbare Tekeningen Atlas gemaakt, kortweg VTA. De editie over Nederland is al klaar, later dit jaar volgen nog Europa en weer later de wereld. In de atlas zijn veel geografische details voelbaar gemaakt en ook het kleurgebruik en de lettertypes zijn aangepast. Het bijzondere is ook dat klasgenoten zonder zichtprobleem prima kunnen werken met deze atlas. De vorige Reliëf Atlas was uit 1998 en echt niet meer bruikbaar. De VTA is een prachtig initiatief dat alle lof verdient. Informatie over de VTA is te krijgen via Glangedijk@bartimeus.nl
Geoparken: in de klas of op excursie
In onze GeoWeek zijn de Geoparken Hondsrug en Schelde Delta al jaren trouwe partners. Een Geopark is een gebied dat door Unesco is erkend als lid van de Global Geoparks Network. Dat zijn er inmiddels wereldwijd ruim tweehonderd. Doel van Geoparken is om het geologisch erfgoed zichtbaar te maken voor bewoners, maar zeker ook voor bezoekers. In deze rubriek proberen we altijd lesmateriaal te promoten, maar dat is bij Geoparken lastig: veel van wat ze te bieden hebben, moet op locatie worden uitgevoerd, al heeft Schelde Delta wel een leskoffer ter beschikking. Maar ook hier geldt: op de site zelf krijgt de leskoffer een grotere meerwaarde. Waarom dan toch een lans breken voor Geoparken? Ga je met een klas op excursie in het buitenland, kijk dan of er een Geopark in de buurt is. Heel dichtbij liggen bijvoorbeeld de Vulkaneifel in Duitsland en Geopark Famenne-Andenne in België (met onder andere de grotten van Han). Vaak zijn op de websites van de parken ook linkjes te vinden naar accommodatie voor schoolgroepen.
Glazen Globe: lesmateriaal bij jeugdboeken
Bij de vijf winnende jeugdboeken van de Glazen Globe 2025 (zie Geografie 2025-8) is lesmateriaal ontwikkeld dat zeer de moeite waard is. Het varieert van verwerkingsopdrachten bij Wat is thuis van prijswinnares Kristina Scharmacher, tot discussiestof bij De reis van Manie Schaafijs van Zinzi Zevenbergen. Kijk op onze website.
‘Catanspel’: lesmateriaal van het Kadaster
Het Kadaster is al jaren een gewaardeerde deelnemer van de GeoWeek. Zo kwamen ze in mei 2023 op bezoek bij mijn school in Deventer met een spel dat veel weg heeft van Kolonisten van Catan. Althans, de zeshoekige schijfjes doen dat. Want verder komt er geen dobbelsteen, pion of wegstukje aan te pas. Nee, het is een discussiespel waarbij het wensenpakket van de deelnemers groter is dan de gemeente aan vakjes biedt. Compromissen maken is dus de boodschap. Het Kadaster heeft deze spelvorm uitgebreid en hield er op de Onderwijsdag 2025 zelfs een workshop over. Dit is nu als lesmateriaal te downloaden op onze website. Met een beetje fantasie is het spel vrij eenvoudig aan te passen aan de eigen gemeentesituatie. Dus voor elke docent die moet stoeien met landinrichting, is de speelse oplossing nabij.