geografie 2026 | 4 | Geografie.nl

geografie 2026 | 4

Geografie

mei 2026

Kernwapens en geopolitiek in Europa: Verspreiding en inperking van kernwapens in het atoomtijdperk | Groene energie, grijze realiteit: Chingola in de frontlinie van de energietransitie | De kracht van ontmoeting en gesprek. Kovvie, thee of kouke? | Donegal, West-Ierland: Na 130 jaar krimp forse bevolkingsgroei | Slingerende schoorwallen

Verspreiding en inperking van kernwapens in het atoomtijdperk

Kernenergie en kernwapens zijn helemaal terug. In de strijd tegen CO2-uitstoot en klimaatverandering is nucleaire energie weer een aantrekkelijk alternatief voor fossiele energiebronnen. En kernwapens worden opnieuw centraal gesteld om militaire veiligheid te garanderen – ook in Europa.

Historische atlas van het Midden-Oosten

Na de Israëlisch-Amerikaanse aanval op Iran van 28 februari lijkt de politieke kaart van het Midden-Oosten opnieuw getekend te worden. Voor de makers van de Historische atlas van het Midden-Oosten is dat overmacht. Maar hun werk voorziet ons van onmisbare achtergrondinformatie. Een bespreking in twee delen: van rijke historie tot actualiteit.

Groene energie, grijze realiteit

Chingola in de frontlinie van de energietransitie

Terwijl de westerse wereld naar een groene toekomst raast vol elektrische auto’s, windturbines en zonnepanelen, wordt de prijs daarvoor elders betaald. Bijvoorbeeld in de Zambiaanse stad Chingola, waar de grootste dagbouwmijn in Afrika ligt.

Kovvie, thee of kouke?

De kracht van ontmoeting en gesprek

Bo Tukker fietste door de gemeente Het Hogeland in Noord-Groningen. Hoe houden inwoners zich daar staande in een samenleving die verandert door krimp, vergrijzing, verdwijnende voorzieningen, en nieuwkomers? Hij ontdekte de kracht van ontmoeting en gesprek.

Veerkrachtig platteland

Lokale verkiezingen gaan om wie waar mag parkeren

De wethouder van Breda is er duidelijk over. ‘In parkeren komt alles samen. Parkeren gaat over de kwaliteit van de openbare ruimte.’ Het is in elk geval een thema waarover gemeentes iets te zeggen hebben, anders dan bij thema’s als de genocide op de Palestijnen of de komst van een asielzoekerscentrum (wat vastligt in de Spreidingswet).

Duizend jaar wisselvalligheid

Bedrijvigheid in stad en streek

Paul Brusse schetst een weids panorama van duizend jaar economisch-geografische geschiedenis van steden en streken in Nederland. Geen stad of regio ontsnapt aan de wisselvalligheid van het bestaan. Brusses boek verdient beslist een plek naast de oudere werken van geograaf H.J. Keuning.

Donegal, West-Ierland: Na 130 jaar krimp forse bevolkingsgroei

In het vorige nummer van Geografie ging het over de moeizame ontwikkeling van het achtergebleven West-Ierland rond 1900. Vanaf het Ierse zelfbestuur in 1922 blijft de bevolking er krimpen, ondanks lokale initiatieven en steun van overheden. Pas in de jaren 1970 volgt de omslag. Sindsdien groeit het inwonertal – ook in Donegal.

Regionale ontwikkeling

De kaart van Macao: in het werk van Jacob Boelen

Vier jaar voer Jacob Boelen over de wereld. Het verslag van deze tochten publiceerde hij in 3 delen, samen 1200 pagina’s. In de collectie van het KNAG in het Allard Pierson bevindt zich een kaart van Macao uit het derde deel. Die blijkt een aantal onnauwkeurigheden te bevatten.

Oostenrijk-Hongarije 1919: hoe delen we Centraal-Europa op?

Met collega Gerhard Oosten ontwikkelde Tjeerd Roosjen een spelopdracht tijdens een projectweek. Alles komt voorbij: tijd, fysische geografie, etniciteit, religie, economie en machtspelletjes. Een leerling: ‘Nu snap ik dat én economie én geschiedenis én aardrijkskunde het allemaal over dezelfde werkelijkheid hebben.’

Onderwijs & Lesmateriaal

Leerlingen interviewen een migrant

Migratie verschijnt in aardrijkskundelessen vaak in kaarten, grafieken en statistieken. Leerlingen zien aantallen, herkomstgebieden en migratiestromen. In schoolboeken komt soms ook een migrant aan het woord. Zo’n verhaal helpt om cijfers te verbinden met een persoonlijk perspectief. Iemand vertelt over zijn reis, werk of familie. Daarna beantwoorden leerlingen vragen over de inhoud. Eerlijk gezegd sloeg ik die vragen vaak over.

Het Klimaatspel: Van hitte-eiland tot groene wijk

Het wordt heter, natter én droger in Nederland. Dit vraagt om adaptatie van onze woonomgeving. Daarnaast is mitigatie nodig: duurzame energieopwekking, isolatie van woningen, andere vormen van vervoer. Het Klimaatspel laat leerlingen nadenken over de ideale woonomgeving in de toekomst.

Onderwijs & Lesmateriaal

Stedelijke ontwikkeling

O&L 2026 | 4

Onderzoek duurzaamheid in jouw wijk
Terug van weggeweest
Geo in beeld: Groen Goud (1 & 2)

Onderwijs & Lesmateriaal

Slingerende schoorwallen

Schoorwallen veranderen voortdurend van lengte, richting en opbouw. Zo kun je hier een continu geomorfologisch veranderingsproces volgen.

Boeken 2026 | 4

Van der Heijden, R. De tsarina van Bergen. Hoe een Duitse gouvernante van een ingeslapen duindorp een mondaine badplaats en kunstenaarskolonie maakte.
Black, J. De geschiedenis van de spoorwegen in 100 kaarten.
Freriks, K. & Storm, R. Stad van water en licht. Amsterdam, een geschiedenis in kaarten.
Hochschild, A.R. Gestolen trots. De verloren droom van rechts Amerika.

De verschrikkelijk mooie migratie (en alles wat erna kwam) [podcast]

In deze vierdelige podcast gaat maker Gabriella Adèr, onder meer bekend van NRC Vandaag, op zoek naar de oorsprong van een slepend familieconflict. Die voert terug naar de migratie van haar Siciliaanse familie naar Rotterdam in 1969, met gevolgen die generaties later nog voelbaar zijn.

De Nederlandse leerprestaties gaan hard achteruit. Worden werknemers straks te dom? [podcast]

De economiepodcast Zo simpel is het niet van NRC, met Marike Stellinga en Maarten Schinkel, is er zo een waar je elke week weer naar uitkijkt. In deze aflevering gaan ze langs bij de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling), waar Andreas Schleicher een zorgwekkend beeld over ons onderwijs schetst.